“Mỡ máu cao” là cách gọi thường dùng của tình trạng rối loạn lipid máu, bao gồm sự bất thường của một hoặc nhiều chỉ số như cholesterol toàn phần, LDL-C, HDL-C và triglyceride. Đây là vấn đề sức khỏe khá phổ biến nhưng thường không gây ra triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, nhiều người chỉ phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi đã xuất hiện biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim, cơn thiếu máu não thoáng qua hay đột quỵ.
Việc chủ động xét nghiệm mỡ máu, đánh giá nguy cơ tim mạch và kiểm soát các chỉ số bất thường có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe tim, não và hệ thống mạch máu.
LDL-C cao gây tổn thương mạch máu như thế nào?
Cholesterol là chất cần thiết để cơ thể tạo tế bào và một số hormone. Tuy nhiên, khi nồng độ LDL-C tăng cao kéo dài, cholesterol có thể tích tụ trong thành động mạch và góp phần hình thành mảng xơ vữa. Vì vậy, LDL-C thường được gọi là “cholesterol xấu”.
Mảng xơ vữa phát triển âm thầm theo thời gian, khiến thành mạch dày lên, mất dần tính đàn hồi và lòng mạch bị thu hẹp. Trong một số trường hợp, mảng xơ vữa có thể bị nứt hoặc vỡ, kích hoạt quá trình hình thành cục máu đông. Nếu huyết khối gây tắc động mạch đưa máu lên não, người bệnh có thể bị đột quỵ thiếu máu não.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, LDL-C cao có thể dẫn đến sự tích tụ mảng bám trong động mạch, làm tăng nguy cơ bệnh tim và đột quỵ. Nguy cơ càng cao khi rối loạn mỡ máu đi kèm tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc lá, thừa cân, béo phì hoặc ít vận động.
Các chỉ số trong xét nghiệm mỡ máu có ý nghĩa gì?
Một bộ xét nghiệm lipid máu thường bao gồm:
• Cholesterol toàn phần: Phản ánh tổng lượng cholesterol trong máu nhưng cần được đánh giá cùng các chỉ số thành phần.
• LDL-C: Thường được gọi là cholesterol xấu vì nồng độ tăng cao có liên quan đến quá trình hình thành mảng xơ vữa động mạch.
• HDL-C: Thường được gọi là cholesterol tốt. Chỉ số này cần được phân tích trong tổng thể nguy cơ tim mạch của từng người.
• Triglyceride: Là một dạng chất béo được cơ thể sử dụng để dự trữ năng lượng. Triglyceride tăng cao có thể liên quan đến thừa cân, chế độ ăn nhiều đường, sử dụng rượu bia, đái tháo đường hoặc một số bệnh lý khác.
Không nên chỉ nhìn vào một chỉ số riêng lẻ để tự kết luận tình trạng sức khỏe. Bác sĩ sẽ đánh giá kết quả xét nghiệm cùng với tuổi, giới tính, huyết áp, bệnh nền, tiền sử gia đình, thói quen hút thuốc và nguy cơ tim mạch tổng thể.
Ai nên chủ động kiểm tra mỡ máu?
Mỡ máu cao thường không có dấu hiệu cảnh báo. Xét nghiệm máu là phương pháp giúp phát hiện tình trạng này. Mỗi người nên kiểm tra lipid máu theo lịch khám sức khỏe và hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt nếu thuộc một trong các nhóm sau:
1. Đã được chẩn đoán rối loạn mỡ máu hoặc đang sử dụng thuốc hạ mỡ máu.
2. Mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn, bệnh tim mạch hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch.
3. Thừa cân, béo phì, vòng bụng lớn, ít vận động hoặc thường xuyên sử dụng thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, thức ăn nhanh và đồ uống nhiều đường.
4. Hút thuốc lá, thường xuyên sử dụng rượu bia hoặc có chế độ sinh hoạt thiếu lành mạnh.
5. Có người thân mắc rối loạn cholesterol, bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ, nhất là khi bệnh xuất hiện ở độ tuổi còn trẻ.
6. Từng bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ thiếu máu não, bệnh động mạch ngoại biên hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua.
Người đang điều trị rối loạn mỡ máu cần tái khám và xét nghiệm đúng lịch để bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị. Không nên tự ý ngưng thuốc, giảm liều hoặc sử dụng các sản phẩm được quảng cáo là “đào thải mỡ máu” khi chưa có tư vấn chuyên môn.
Tầm soát mỡ máu và nguy cơ đột quỵ tại Bệnh viện Quốc tế Tâm Trí Hồng Ngự
Đừng chờ đến khi xuất hiện biến cố mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe mạch máu. Bệnh viện Quốc tế Tâm Trí Hồng Ngự cung cấp các dịch vụ thăm khám và kiểm tra nhằm hỗ trợ phát hiện, đánh giá và kiểm soát sớm những yếu tố nguy cơ tim mạch – đột quỵ.
Các nội dung kiểm tra có thể bao gồm:
• Xét nghiệm bộ mỡ máu: Đánh giá cholesterol toàn phần, LDL-C, HDL-C và triglyceride; kết hợp kiểm tra đường huyết, HbA1c, chức năng gan, thận khi cần thiết.
• Đo huyết áp và đánh giá nguy cơ tim mạch: Bác sĩ phân tích kết quả dựa trên bệnh nền, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ của từng người.
• Siêu âm Doppler động mạch cảnh: Là phương pháp không xâm lấn, hỗ trợ khảo sát thành mạch, phát hiện mảng xơ vữa và đánh giá mức độ hẹp động mạch cảnh.
Siêu âm Doppler động mạch cảnh không phải là xét nghiệm cần thực hiện thường quy cho tất cả mọi người. Bác sĩ sẽ chỉ định khi kết quả thăm khám và tình trạng nguy cơ cho thấy phương pháp này có thể mang lại thông tin cần thiết.
Kiểm soát mỡ máu để bảo vệ tim và não
Người bệnh có thể được hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn, giảm thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, hạn chế rượu bia, ngưng hút thuốc, tăng cường vận động và duy trì cân nặng hợp lý. Một số trường hợp cần sử dụng thuốc hạ lipid máu để đạt mục tiêu điều trị phù hợp.
Mục tiêu LDL-C không giống nhau ở tất cả mọi người. Người từng mắc bệnh tim mạch hoặc đột quỵ thường cần kiểm soát chặt chẽ hơn so với người chưa có biến cố. Vì vậy, việc điều trị cần được cá thể hóa và theo dõi bởi bác sĩ.
Bệnh viện Quốc tế Tâm Trí Hồng Ngự – Chủ động kiểm tra mỡ máu hôm nay để bảo vệ sức khỏe tim mạch và não bộ lâu dài.