Thủy đậu vào mùa: Dấu hiệu – điều trị – phòng ngừa và khi nào cần đưa trẻ đi khám

Từ tháng 11 đến khoảng tháng 5–6 năm sau, Việt Nam bước vào mùa cao điểm của bệnh thủy đậu. Đây là bệnh truyền nhiễm quen thuộc, dân gian còn gọi là trái rạ hoặc phỏng rạ, thường xuất hiện ở trẻ em nhưng người lớn cũng có thể mắc và thường diễn tiến nặng hơn.

Tại Bệnh viện Quốc tế Tâm Trí Hồng Ngự, số ca thủy đậu bắt đầu có xu hướng tăng trong thời gian gần đây. Việc nắm rõ đường lây, dấu hiệu nhận biết cũng như cách chăm sóc đúng sẽ giúp hạn chế lây lan và phòng ngừa biến chứng.

1. Thủy đậu lây như thế nào?

Thủy đậu do vi rút Varicella Zoster gây ra – một loại vi rút dễ lây truyền hàng đầu trong nhóm bệnh truyền nhiễm.

Bệnh lây chủ yếu qua đường hô hấp. Khi người bệnh ho, hắt hơi, vi rút sẽ phát tán vào không khí, bám vào tay, quần áo, đồ chơi, vật dụng rồi lây sang người lành.

Điều đáng lo là giai đoạn lây mạnh nhất diễn ra trước khi nổi mụn nước 1–2 ngày, nên nhiều gia đình không biết để cách ly, dẫn đến “lây dây chuyền” cho cả nhà.

2. Ai dễ bị nặng?

Mặc dù phần lớn ca bệnh ở trẻ em diễn tiến nhẹ, tự khỏi, nhưng thủy đậu có thể nghiêm trọng hơn ở các nhóm sau:

• • Người lớn: thường sốt cao, đau nhức cơ nhiều, mụn nước dày và rộng.
• • Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu: nguy cơ ảnh hưởng thai nhi.
• • Trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi: hệ miễn dịch yếu nên dễ diễn tiến nặng.

Tại Bệnh viện Quốc tế Tâm Trí Hồng Ngự, tất cả các trường hợp thuộc nhóm nguy cơ đều được bác sĩ theo dõi chặt, hướng dẫn chăm sóc và xử trí kịp thời khi có dấu hiệu biến chứng.

3. Dấu hiệu nhận biết bệnh thủy đậu

Thời gian ủ bệnh kéo dài 10–21 ngày. Trong vài ngày đầu, trẻ có thể sốt nhẹ, mệt mỏi, chán ăn. Sau đó:

• • Mụn nước xuất hiện nhanh: từ vài nốt rải rác đến lan rộng toàn thân.
• • Mụn nước căng, trong, vài ngày sau hóa đục rồi đóng vảy.
• • Ở trẻ em, mụn có thể bùng phát rất nhanh: nhiều bé buổi sáng đi học chưa thấy gì, chiều về đã nổi “tùm lum”.

Người lớn thường sốt cao hơn, đau nhức nhiều hơn trẻ nhỏ.

4. Biến chứng có thể gặp

Đa số nốt thủy đậu tự lành và không để lại sẹo. Tuy nhiên, nếu chăm sóc sai – kiêng tắm, trùm kín, gãi nhiều làm vỡ mụn – sẽ dễ dẫn đến:

• • Nhiễm trùng da (viêm mô tế bào)
• • Để lại sẹo lõm ảnh hưởng thẩm mỹ
• • Viêm phổi, viêm não (hiếm nhưng nguy hiểm)

Vì vậy, bác sĩ luôn khuyến cáo không kiêng tắm, không kiêng gió, nên tắm nước sạch, lau khô nhẹ nhàng, cắt móng tay trẻ để tránh gãi làm nhiễm trùng.

5. Điều trị thủy đậu đúng cách

Thủy đậu chủ yếu điều trị triệu chứng, nhưng có thể dùng thuốc kháng vi rút:

 Acyclovir – quan trọng dùng sớm

Dùng acyclovir trong 2–3 ngày đầu kể từ khi xuất hiện mụn nước sẽ giúp bệnh diễn tiến nhẹ hơn và nhanh khỏi hơn. Thuốc cần được bác sĩ chỉ định đúng liều theo độ tuổi và cân nặng.

Ngoài ra:

• • Giảm sốt bằng paracetamol khi cần
• • Vệ sinh da hằng ngày
• • Mặc quần áo thoáng
• • Uống đủ nước, ăn dễ tiêu
• • Tránh bôi lá, đắp thuốc dân gian dễ gây nhiễm trùng

6. Khi nào phải đưa trẻ đến bệnh viện?

Phụ huynh cần đưa trẻ đến khám ngay khi có các dấu hiệu:

• • Sốt cao khó hạ
• • Mụn nước tấy đỏ, lan rộng, rỉ dịch – nghi nhiễm trùng
• • Thở khó, ho nhiều
• • Yếu tay chân, li bì
• • Mụn nước mọc quá dày, trong miệng hoặc mắt
• • Bệnh nhân thuộc nhóm nguy cơ cao: trẻ <3 tháng, phụ nữ mang thai, người lớn mắc lần đầu

Tại Bệnh viện Quốc tế Tâm Trí Hồng Ngự, khoa Nhi – Sản có đầy đủ trang thiết bị khám, theo dõi và can thiệp khi cần thiết. Bác sĩ luôn sẵn sàng tư vấn, đánh giá mức độ bệnh và điều trị an toàn cho cả trẻ em và người lớn.

7. Phòng ngừa thủy đậu

 Cách ly – khẩu trang – rửa tay

Có hiệu quả nhưng không tuyệt đối, vì vi rút đã lây từ trước khi nổi mụn.

 Tiêm ngừa – biện pháp hiệu quả nhất

Vắc xin thủy đậu có thể tiêm từ 9–12 tháng tuổi trở lên. Lịch tiêm:

• • 2 mũi, cách nhau tối thiểu 3 tháng.
• • Hiệu quả bảo vệ rất cao và giúp giảm nặng nếu mắc bệnh.

Bệnh viện Quốc tế Tâm Trí Hồng Ngự hiện triển khai đầy đủ vắc xin thủy đậu cho trẻ em và người lớn, với quy trình tiêm an toàn, theo dõi sau tiêm và tư vấn bởi bác sĩ chuyên môn.

Kết luận

Thủy đậu là bệnh thường gặp và có tính mùa rõ rệt. Mặc dù đa phần lành tính, bệnh vẫn có thể gây biến chứng nếu chăm sóc không đúng hoặc gặp ở các nhóm nguy cơ. Phụ huynh cần chủ động nhận biết sớm, chăm sóc đúng cách và cho trẻ tiêm ngừa đầy đủ.

Nếu bạn nghi ngờ trẻ hoặc người thân có dấu hiệu thủy đậu, hãy đến Bệnh viện Quốc tế Tâm Trí Hồng Ngự để được bác sĩ thăm khám, tư vấn và điều trị kịp thời.