BỆNH ĐỘNG MẠCH NGOẠI BIÊN (PAD: Peripheral Artery Disease)

Hiện nay, có trên 113 triệu người ở nhóm tuổi trên 40 tuổi mắc bệnh lý mạch máu ngoại biên, khám sức khỏe định kỳ ở nhóm bệnh nhân có nguy cơ mắc bệnh giúp phát hiện và điều trị sớm, giảm các biến chứng cũng như đem lại chất lượng cuộc sống tốt cho người bệnh.

Hình 1: Động mạch bình thường (màu xanh), động mạch hẹp do xơ vữa (màu đỏ)

Triệu chứng của bệnh:

Bệnh động mạch ngoại biên có thể không gây ra triệu chứng hoặc triệu chứng có thể nhẹ. Các triệu chứng của bệnh bao gồm:

• - Đau chân khi đi bộ.
• - Đau cơ hoặc chuột rút ở tay hoặc chân, thường ở bắp chân.
• - Đau cơ ở tay hoặc chân bắt đầu khi tập thể dục và kết thúc khi nghỉ ngơi.
• - Chuột rút đau đớn ở một hoặc cả hai bên hông, đùi hoặc bắp chân sau khi đi bộ hoặc leo cầu thang hoặc các hoạt động khác.
• - Cảm giác lạnh ở cẳng chân hoặc bàn chân, đặc biệt khi so sánh với bên còn lại.
• - Tê hoặc yếu chân.
• - Không có mạch hoặc mạch yếu ở chân hoặc bàn chân.

Các yếu tố, nguy cơ mắc bệnh:

• - Người thường xuyên hút thuốc lá
• - Bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường, cao huyết áp, tăng mỡ máu không được kiểm soát tốt.
• - Có ba mẹ mắc bệnh mạch máu ngoại biên, bệnh tim mạch, đột quỵ
• - Nhóm bệnh nhân cao tuổi, > 65 tuổi
• - Béo phì

Biến chứng của bệnh:

Bệnh không gây đe dọa tử vong ngay, nhưng nếu không phát hiện sớm các triệu chứng cấp tính của bệnh có thể gây:

• - Thiếu máu chi, hoại tử chi
• - Đoạn chi
• - Nhiễm trùng tại vị trí loét, hoại tử
• - Tử vong nếu không điều trị kịp thời

Chẩn đoán bệnh động mạch ngoại biên:

Đối với những bệnh nhân mắc bệnh động mạch ngoại biên không có các triệu chứng lâm sàng, các bác sĩ thường tư vấn và tầm soát bệnh lý động mạch ngoại biên ở nhóm bệnh nhân cao tuổi, có nhiều bệnh nền, nguy cơ mắc bệnh cao.

Nhóm bệnh nhân đến khám với các triệu chứng như đột ngột lạnh chi, đau dữ dội, giảm cảm giác, hoặc nặng hơn có hoại tử khô… Bệnh nhân sẽ được bác sĩ khám lâm sàng và đưa ra các cận lâm sàng phù hợp để chẩn đoán bệnh.

• - Xét nghiệm máu: đánh giá mỡ máu, đường huyết, nhiễm trùng…
• - Siêu âm Doppler mạch máu chi, giúp phát hiện nhanh chóng vị trí hẹp, tắc động mạch.
• - Chụp CT Scan mạch máu đa lát cắt dựng hình mạch máu: ngày càng được sử dụng rộng rãi, cho hình ảnh chính xác, nhanh chóng và hầu như không biến chứng. Giúp bác sĩ đánh giá vị trí hẹp, mức độ và có định hướng điều trị phù hợp từng trường hợp.
• - Chụp động mạch xóa nền (DSA): tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán bệnh lý động mạch ngoại biên.

Điều trị bệnh lý động mạch ngoại biên:

Đúng với câu “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, bệnh nhân nằm trong nhóm có yếu tốt nguy cơ mắc bệnh lý động mạch ngoại biên cần thăm khám và tầm soát sớm để hạn chế tối đa di chứng của bệnh gây ra.

• Thay đổi lối sống, chế độ ăn, bỏ thuốc lá, giảm cân
• Kiểm soát tốt các bệnh lý nên như tiểu đường, cao huyết áp, mỡ máu…
• Sử dụng các thuốc chống huyết khối dự phòng tắc mạch máu
• Đối với các trường hợp nặng cần đến bệnh viện chuyên khoa để điều trị kịp thời.

Nguồn tham khảo:

Peripheral artery disease (PAD) – Symptoms and causes. (2024). Mayo Clinic

Guidelines for the management of peripheral arterial and aortic diseases (2024). ESC