Gia đình có người từng bị đột quỵ: Làm gì để chủ động bảo vệ sức khỏe?

Nếu trong gia đình từng có người bị đột quỵ, có lẽ bạn đã không ít lần lo lắng: “Liệu mình có nguy cơ mắc bệnh hay không?”. Đây là mối quan tâm hoàn toàn chính đáng, bởi tiền sử gia đình có thể liên quan đến nguy cơ đột quỵ thông qua yếu tố di truyền, các bệnh lý thường gặp trong gia đình và những thói quen sinh hoạt được duy trì qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, có người thân từng bị đột quỵ không đồng nghĩa chắc chắn bạn cũng sẽ mắc bệnh. Điều quan trọng là nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ, kiểm soát tốt bệnh nền và xây dựng lối sống lành mạnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, phần lớn gánh nặng đột quỵ có liên quan đến những yếu tố có thể điều chỉnh như tăng huyết áp, hút thuốc lá, tăng cholesterol LDL, đường huyết cao, thừa cân, ít vận động và sử dụng rượu bia có hại.

Vì sao tiền sử gia đình có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ?

Các thành viên trong một gia đình có thể cùng mang một số đặc điểm di truyền liên quan đến tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc những bệnh lý mạch máu hiếm gặp. Bên cạnh đó, các thành viên thường có môi trường sống, chế độ ăn uống và thói quen vận động tương đối giống nhau.

Vì vậy, nguy cơ đột quỵ trong gia đình không chỉ đến từ gen mà còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, nguy cơ có thể tăng thêm khi yếu tố di truyền kết hợp với lối sống không lành mạnh như hút thuốc, ăn uống thiếu cân bằng hoặc ít vận động.

Thay vì quá lo lắng hoặc chờ đến khi xuất hiện triệu chứng, mỗi người nên chủ động tìm hiểu tiền sử sức khỏe của gia đình và thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

5 việc nên làm nếu gia đình có người từng bị đột quỵ

1. Kiểm tra huyết áp định kỳ

Tăng huyết áp thường tiến triển âm thầm, không gây triệu chứng rõ ràng nhưng lại là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của đột quỵ. Người có tiền sử gia đình mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc đột quỵ nên kiểm tra huyết áp định kỳ và tuân thủ điều trị nếu đã được chẩn đoán bệnh.

Không nên tự ý ngưng thuốc khi thấy huyết áp trở về mức bình thường, bởi đây có thể là kết quả của quá trình điều trị đang phát huy hiệu quả.

2. Theo dõi đường huyết và mỡ máu

Đái tháo đường và rối loạn mỡ máu có thể làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy quá trình xơ vữa và làm tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch máu não. Việc xét nghiệm đường huyết, HbA1c và mỡ máu theo chỉ định giúp phát hiện sớm những bất thường để có kế hoạch kiểm soát phù hợp.

3. Đánh giá sức khỏe tim mạch khi có yếu tố nguy cơ

Một số bệnh lý tim mạch, đặc biệt là rung nhĩ và các rối loạn nhịp tim, có thể làm tăng khả năng hình thành cục máu đông. Cục máu đông di chuyển lên não có thể gây đột quỵ thiếu máu não.

Người thường xuyên hồi hộp, đánh trống ngực, đau ngực, khó thở, chóng mặt hoặc có tiền sử bệnh tim nên thăm khám sớm. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định điện tim, siêu âm tim hoặc các phương pháp kiểm tra chuyên sâu khác.

4. Chủ động thay đổi lối sống

Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, ăn giảm muối, tăng cường rau xanh, duy trì cân nặng hợp lý và vận động thường xuyên là những biện pháp quan trọng giúp kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu.

Người đang mắc bệnh nền cần dùng thuốc đúng chỉ định, tái khám đúng hẹn và không tự ý sử dụng aspirin hoặc thuốc chống đông để “phòng đột quỵ” khi chưa được bác sĩ đánh giá.

5. Thăm khám khi có nguy cơ cao

Bác sĩ sẽ căn cứ vào tuổi, tiền sử gia đình, huyết áp, bệnh nền và các yếu tố nguy cơ khác để xây dựng kế hoạch kiểm tra phù hợp. Không phải mọi người đều cần thực hiện đầy đủ CT, MRI hoặc siêu âm mạch máu. Các phương tiện này chỉ nên được chỉ định sau khi bác sĩ thăm khám và đánh giá lợi ích đối với từng trường hợp.

Chủ động đánh giá nguy cơ tại Bệnh viện Quốc tế Tâm Trí Hồng Ngự

Bệnh viện Quốc tế Tâm Trí Hồng Ngự đồng hành cùng người dân trong việc nhận diện và kiểm soát nguy cơ đột quỵ thông qua chương trình thăm khám, tầm soát được thiết kế phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng người.

Các nội dung kiểm tra có thể bao gồm:

• • Siêu âm Doppler động mạch cảnh và siêu âm tim nhằm hỗ trợ đánh giá tình trạng xơ vữa, hẹp lòng mạch máu nuôi não, cấu trúc và chức năng tim.
• • Xét nghiệm sinh hóa giúp kiểm tra đường huyết, mỡ máu, chức năng gan, thận và một số chỉ số đông máu khi có chỉ định.
• • Chẩn đoán hình ảnh CT hoặc MRI não để khảo sát nhu mô não, mạch máu não và những bất thường liên quan trong các trường hợp cần thiết.
• • Thăm khám với bác sĩ chuyên khoa Thần kinh – Tim mạch để phân tích kết quả, nhận diện yếu tố nguy cơ và xây dựng kế hoạch dự phòng phù hợp.

Tầm soát không thể bảo đảm ngăn ngừa tuyệt đối đột quỵ, nhưng có thể giúp phát hiện và kiểm soát sớm nhiều yếu tố nguy cơ quan trọng.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu đột ngột như méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, nhìn mờ, mất thăng bằng hay đau đầu dữ dội bất thường, hãy gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức. Không chờ triệu chứng tự hết và không tự ý điều trị tại nhà.

Bệnh viện Quốc tế Tâm Trí Hồng Ngự – Chủ động đánh giá nguy cơ, đồng hành bảo vệ sức khỏe não bộ và tim mạch cho bạn cùng gia đình.