Tiêu chảy ở trẻ em – Dấu hiệu, nguyên nhân và cách chăm sóc đúng

1. Tiêu chảy là gì?

Tiêu chảy là tình trạng đi phân lỏng hoặc nước ≥ 3 lần/ngày, thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi.
Bệnh có thể cấp tính (dưới 14 ngày) hoặc mạn tính (kéo dài hơn 14 ngày), và nếu không được xử trí kịp thời, trẻ dễ bị mất nước, rối loạn điện giải, dẫn đến nguy hiểm tính mạng.

2. Nguyên nhân thường gặp

• • Nhiễm virus: chủ yếu là Rotavirus, Adenovirus.
• • Nhiễm vi khuẩn: như E. coli, Salmonella, Shigella, Vibrio cholerae.
• • Ký sinh trùng: Giardia lamblia, Entamoeba histolytica.
• • Không dung nạp thức ăn: đặc biệt là sữa có lactose.
• • Dị ứng thực phẩm hoặc thay đổi chế độ ăn đột ngột.
• • Vệ sinh kém: nguồn nước, thực phẩm, dụng cụ ăn uống không sạch.

3. Dấu hiệu nhận biết

• • Đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân lỏng hoặc toàn nước.
• • Có thể kèm nôn ói, sốt, chướng bụng, biếng ăn.
• • Dấu hiệu mất nước:
  • + Trẻ khát nước, môi khô, mắt trũng, da nhăn.
  • + Tiểu ít, nước tiểu vàng sậm.
  • + Quấy khóc, mệt lả, thóp lõm (ở trẻ nhỏ).

⇒ Khi trẻ có dấu hiệu mất nước nặng (li bì, khó đánh thức, co giật, da lạnh, mạch nhanh), cần đưa ngay đến bệnh viện.

4. Điều trị

a. Bù nước và điện giải là quan trọng nhất:

• • Cho trẻ uống Oresol (ORS) đúng cách: pha theo hướng dẫn, cho uống từng ngụm nhỏ, liên tục.
• • Nếu không có ORS, có thể tạm thời cho uống nước cháo loãng, nước dừa, súp muối nhẹ.

b. Dinh dưỡng:

• • Không nên nhịn ăn.
• • Cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ tiêu: cháo, súp, chuối, khoai, sữa chua.
• • Tiếp tục cho bú mẹ, vì sữa mẹ giúp tăng sức đề kháng và bù nước.

c. Dùng thuốc theo hướng dẫn bác sĩ:

• • Kẽm (Zinc): uống 10–20 mg/ngày trong 10–14 ngày giúp giảm thời gian và mức độ tiêu chảy.
• • Thuốc hạ sốt: nếu sốt cao.
• • Kháng sinh: chỉ dùng khi có chỉ định (nghi ngờ nhiễm khuẩn).
• • Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy cho trẻ nhỏ.

5. Phòng ngừa tiêu chảy

• • Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• • Dùng nguồn nước sạch.
• • Ăn chín, uống sôi, bảo quản thực phẩm đúng cách.
• • Vệ sinh dụng cụ ăn uống và đồ chơi của trẻ.
• • Tiêm ngừa Rotavirus cho trẻ dưới 6 tháng tuổi.
• • Khử trùng tay và bề mặt khi trong nhà có người bị tiêu chảy.

6. Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?

• • Trẻ nôn nhiều, không uống được Oresol.
• • Đi phân máu, phân đen, sốt cao > 39°C.
• • Khát nước nhiều, mắt trũng, không tiểu > 6 giờ.
• • Li bì, co giật, hoặc có dấu hiệu mất nước nặng.

► Tóm lại:

Tiêu chảy là bệnh thường gặp nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu cha mẹ phát hiện sớm, bù nước kịp thời, và chăm sóc đúng cách.
Hãy nhớ: bù nước quan trọng hơn dùng thuốc – và đưa trẻ đi khám ngay nếu có dấu hiệu nặng.