Viêm gan B và viêm gan C lây qua đường nào? Hiểu đúng để chủ động phòng ngừa

Viêm gan B và viêm gan C là các bệnh truyền nhiễm do virus viêm gan B (HBV) và virus viêm gan C (HCV) gây ra, có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài và gây ra các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan, suy gan, ung thư gan. Vậy viêm gan B và viêm gan C lây qua đường nào, và những tiếp xúc nào hoàn toàn không làm lây bệnh? Hiểu đúng về đường lây truyền sẽ giúp mỗi người chủ động phòng ngừa và tránh tâm lý lo lắng, kỳ thị không cần thiết.

1. Lây truyền qua đường máu

Đường máu là một trong những con đường lây truyền quan trọng của cả HBV và HCV. Virus có thể truyền từ người nhiễm sang người khác khi máu có chứa virus xâm nhập vào cơ thể.

Một số tình huống có nguy cơ bao gồm:

• • Dùng chung kim tiêm hoặc các dụng cụ có khả năng dính máu.
• • Xăm hình, xỏ khuyên, phun xăm thẩm mỹ hoặc thực hiện các thủ thuật làm đẹp bằng dụng cụ không được vô khuẩn đúng quy định.
• • Thực hiện thủ thuật y tế, nha khoa bằng dụng cụ không bảo đảm kiểm soát nhiễm khuẩn.
• • Dùng chung các vật dụng cá nhân có nguy cơ dính máu như dao cạo râu, bàn chải đánh răng hoặc dụng cụ cắt móng.
• • Nhân viên y tế hoặc người chăm sóc có thể có nguy cơ khi tiếp xúc trực tiếp với máu nhiễm virus qua tổn thương da hoặc tai nạn kim đâm.

Cách phòng ngừa: Không dùng chung kim tiêm và các vật dụng cá nhân có khả năng dính máu. Khi xăm, xỏ khuyên hoặc thực hiện các thủ thuật, nên lựa chọn cơ sở tuân thủ đầy đủ quy trình vô khuẩn và kiểm soát nhiễm khuẩn.

2. Lây truyền từ mẹ sang con

Đối với viêm gan B

HBV có khả năng lây truyền từ mẹ sang con, chủ yếu xảy ra trong thời gian quanh cuộc sinh. Nguy cơ lây truyền có thể cao hơn ở những thai phụ có mật độ virus cao trong máu.

Vì vậy, phụ nữ mang thai cần được xét nghiệm sàng lọc viêm gan B trong thai kỳ. Khi phát hiện mẹ nhiễm HBV, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng bệnh, đếm số lượng virus và chỉ định biện pháp dự phòng phù hợp khi cần thiết.

Trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm viêm gan B cần được thực hiện dự phòng sau sinh theo hướng dẫn chuyên môn, bao gồm tiêm vaccine viêm gan B sớm và, trong trường hợp có chỉ định, phối hợp globulin miễn dịch kháng viêm gan B (HBIG). Đây là biện pháp rất quan trọng giúp giảm nguy cơ lây truyền HBV từ mẹ sang con.

Đối với viêm gan C

HCV cũng có thể truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ hoặc quá trình sinh, tuy nhiên nguy cơ nhìn chung thấp hơn so với viêm gan B. Trẻ có mẹ nhiễm HCV cần được theo dõi và xét nghiệm theo hướng dẫn của bác sĩ để xác định tình trạng nhiễm virus.

3. Lây truyền qua đường tình dục

Viêm gan B có thể lây qua quan hệ tình dục, đặc biệt khi quan hệ không sử dụng biện pháp bảo vệ với người đang nhiễm HBV. Vì vậy, người chưa có miễn dịch nên được tư vấn tiêm vaccine viêm gan B, đặc biệt khi có bạn tình hoặc người sống cùng mắc bệnh.

Đối với viêm gan C, lây truyền qua đường tình dục có thể xảy ra nhưng nhìn chung ít phổ biến hơn so với viêm gan B. Nguy cơ tăng trong những tình huống có khả năng tiếp xúc với máu, tổn thương niêm mạc hoặc đồng nhiễm một số bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Viêm gan B và C KHÔNG lây qua những đường nào?

HBV và HCV không lây truyền qua đường tiêu hóa, hô hấp hay những tiếp xúc xã hội thông thường.

Bạn không bị lây viêm gan B hoặc C chỉ vì:

• • Ăn chung, dùng chung bát đũa hoặc ly uống nước.
• • Bắt tay, ôm hoặc tiếp xúc thông thường với người bệnh.
• • Người bệnh ho hoặc hắt hơi.
• • Sử dụng chung nhà vệ sinh trong sinh hoạt thông thường.
• • Bị muỗi hoặc các loại côn trùng đốt.

Việc hiểu đúng những điều này không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn góp phần giảm tâm lý lo lắng và kỳ thị đối với người nhiễm virus viêm gan.

Người mắc viêm gan B, C có được cho con bú ?

Viêm gan B và C cũng không phải là lý do để mặc định ngừng cho trẻ bú mẹ. Với viêm gan B, trẻ được dự phòng sau sinh đúng hướng dẫn vẫn có thể bú mẹ. Đối với viêm gan C, việc cho con bú nhìn chung cũng không làm lây truyền HCV. Tuy nhiên, nếu núm vú bị nứt, tổn thương hoặc chảy máu, người mẹ nên trao đổi với bác sĩ về việc tạm ngừng cho bú trực tiếp ở bên vú bị tổn thương cho đến khi lành.

Chủ động phòng ngừa viêm gan B và C

Để bảo vệ sức khỏe lá gan, mỗi người nên chủ động xét nghiệm khi thuộc nhóm có nguy cơ hoặc theo khuyến cáo của nhân viên y tế. Viêm gan B hiện đã có vaccine phòng bệnh hiệu quả, vì vậy người chưa được tiêm hoặc chưa có miễn dịch nên trao đổi với cơ sở y tế để được tư vấn lịch tiêm phù hợp.

Hiện chưa có vaccine phòng viêm gan C, do đó các biện pháp phòng tránh tiếp xúc với máu đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Tin vui là viêm gan C hiện có thể được điều trị bằng thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA), với khả năng chữa khỏi rất cao ở phần lớn người bệnh khi được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Đối với người đã được xác định nhiễm HBV hoặc HCV, không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc các sản phẩm được quảng cáo là “bổ gan”, “giải độc gan”. Người bệnh cần được bác sĩ đánh giá tình trạng gan, mức độ hoạt động của virus và nguy cơ biến chứng để có kế hoạch theo dõi hoặc điều trị phù hợp.

Kết luận

Hiểu đúng đường lây – phòng bệnh đúng cách – không kỳ thị người mắc viêm gan B và C. Viêm gan B và C có thể diễn tiến âm thầm nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa, phát hiện và điều trị phù hợp. Nếu bạn có yếu tố nguy cơ hoặc chưa biết tình trạng viêm gan của mình, hãy đến cơ sở y tế để được tư vấn, xét nghiệm và hướng dẫn phòng ngừa phù hợp.