VIÊM HỌNG CẤP – BỆNH THƯỜNG GẶP KHÔNG NÊN XEM NHẸ

Viêm họng cấp là một trong những bệnh lý hô hấp phổ biến nhất ở cả trẻ em và người lớn, đặc biệt trong giai đoạn giao mùa hoặc thời tiết thay đổi đột ngột. Bệnh thường khởi phát nhanh, gây đau rát cổ họng, nuốt vướng, sốt, ho và mệt mỏi toàn thân.

Đa số trường hợp viêm họng cấp là do virus gây ra và có thể tự khỏi sau vài ngày. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là vi khuẩn, đặc biệt là liên cầu tan huyết β nhóm A (Streptococcus pyogenes), bệnh có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như thấp tim, viêm cầu thận hoặc viêm khớp cấp nếu không được điều trị đúng cách.

1. Nguyên nhân gây bệnh

Có nhiều tác nhân gây viêm họng cấp, nhưng phổ biến nhất là:

• • Virus (80–90%): thường gặp là Rhinovirus, Adenovirus, Influenza, Parainfluenza, Coronavirus…
• • Vi khuẩn: đáng chú ý nhất là Streptococcus pyogenes – loại vi khuẩn có khả năng gây biến chứng toàn thân.
• • Yếu tố thuận lợi làm tăng nguy cơ mắc bệnh:
  • + Thời tiết thay đổi đột ngột (đặc biệt là lạnh).
  • + Môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi, hoặc hút thuốc lá thụ động.
  • + Sức đề kháng yếu, stress, thiếu ngủ hoặc dinh dưỡng kém.

 2. Triệu chứng nhận biết viêm họng cấp

Người bệnh có thể khởi phát triệu chứng rất nhanh chỉ sau 1–2 ngày nhiễm virus hoặc vi khuẩn, với các dấu hiệu điển hình:

• • Đau rát họng, nuốt đau, nuốt vướng.
• • Ho khan hoặc ho có đờm, khàn tiếng.
• • Sốt (có thể cao 38–40°C, thường gặp trong viêm họng do vi khuẩn).
• • Niêm mạc họng đỏ, sưng, có thể thấy hạch cổ to và đau khi sờ.
• • Mệt mỏi, đau đầu, chán ăn, đau cơ toàn thân.
• • Trường hợp nặng có thể xuất hiện mủ trắng ở amidan hoặc mảng trắng trên thành họng, gợi ý viêm họng mủ.

Ở trẻ em, viêm họng cấp thường khiến trẻ quấy khóc, bỏ ăn, ngủ không yên. Cha mẹ nên đặc biệt lưu ý nếu trẻ sốt cao kèm khó thở hoặc sưng vùng cổ – đây là những dấu hiệu cần được thăm khám sớm.

 3. Biến chứng nếu không điều trị đúng cách

Phần lớn các trường hợp viêm họng cấp có thể tự khỏi, nhưng nếu không được điều trị đúng hoặc kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm:

• • Tại chỗ:
  • + Viêm amidan, viêm xoang, viêm tai giữa, viêm thanh quản.
  • + Áp-xe quanh amidan (gây sưng cổ, nuốt nghẹn, khó thở).
• • Toàn thân (do liên cầu khuẩn):
  • + Thấp tim: viêm và tổn thương van tim vĩnh viễn.
  • + Viêm cầu thận cấp: tiểu ít, tiểu máu, phù mặt, tăng huyết áp.
  • + Viêm khớp cấp: sưng đau các khớp, hạn chế vận động.

Theo thống kê y khoa, khoảng 10–15% trường hợp viêm họng do liên cầu khuẩn có thể gây biến chứng nếu không được điều trị bằng kháng sinh đúng liều, đủ thời gian.

4. Điều trị viêm họng cấp đúng cách

Tùy nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

Trường hợp viêm họng do virus (đa số)

Điều trị chủ yếu là giảm triệu chứng và hỗ trợ miễn dịch:

• • Nghỉ ngơi, tránh nói to hoặc la hét.
• • Uống nhiều nước ấm, tránh nước đá, cà phê và rượu bia.
• • Ăn thức ăn mềm, dễ nuốt.
• • Súc miệng bằng nước muối sinh lý 2–3 lần/ngày giúp giảm đau rát và sát khuẩn họng.
• • Dùng thuốc hạ sốt – giảm đau (như Paracetamol) khi sốt trên 38,5°C.
• • Có thể dùng thuốc ngậm, siro giảm ho, xịt họng theo chỉ định của bác sĩ.

Trường hợp viêm họng do vi khuẩn

• • Kháng sinh là cần thiết – chỉ sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ, không tự ý mua dùng.
• • Liệu trình thường kéo dài 7–10 ngày, ngay cả khi đã đỡ bệnh vẫn phải dùng đủ liều để tránh kháng thuốc.
• • Có thể kết hợp thêm thuốc giảm đau, hạ sốt, chống viêm, hoặc khí dung họng trong trường hợp sưng nặng.

► Lưu ý: Việc tự ý dùng kháng sinh hoặc ngưng thuốc sớm là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tái phát và kháng thuốc kháng sinh, khiến bệnh khó điều trị hơn trong tương lai.

5. Cách phòng ngừa viêm họng cấp

Phòng bệnh luôn quan trọng hơn chữa bệnh – đặc biệt với những người hay mắc viêm họng khi thời tiết thay đổi.

Các biện pháp phòng bệnh hiệu quả:

• • Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ, ngực và bàn chân.
• • Uống đủ nước, tránh đồ uống lạnh hoặc quá cay, nhiều dầu mỡ.
• • Đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh tiếp xúc khói bụi hoặc người đang bị cúm.
• • Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
• • Vệ sinh răng miệng sạch sẽ, thay bàn chải định kỳ.
• • Bổ sung vitamin C, ăn nhiều rau xanh, trái cây và tập thể dục đều đặn để tăng sức đề kháng.

6. Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Hãy đến bệnh viện ngay nếu bạn hoặc con bạn có các dấu hiệu sau:

• • Đau họng nhiều, nuốt nghẹn, khó thở.
• • Sốt cao liên tục trên 3 ngày không hạ.
• • Họng sưng đỏ, có mủ trắng hoặc nổi hạch vùng cổ.
• • Ho kéo dài hơn 10 ngày, kèm khàn tiếng hoặc mệt mỏi nhiều.
• • Xuất hiện phát ban, đau khớp, tiểu ít hoặc sưng phù – nghi ngờ biến chứng do liên cầu khuẩn.

Tại Bệnh viện Quốc tế Tâm Trí Hồng Ngự, người bệnh được thăm khám kỹ lưỡng bởi bác sĩ chuyên khoa, kết hợp các phương pháp soi họng, test nhanh liên cầu khuẩn và xét nghiệm máu giúp xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh. Việc chẩn đoán sớm và điều trị đúng hướng giúp rút ngắn thời gian hồi phục, đồng thời ngăn ngừa biến chứng.

7. Thông điệp sức khỏe

Viêm họng cấp tuy là bệnh phổ biến và thường lành tính, nhưng không nên xem thường – nhất là ở trẻ nhỏ và người có sức đề kháng yếu.

Khi có triệu chứng đau họng, sốt cao, mệt mỏi, hãy đến cơ sở y tế uy tín để được khám và điều trị đúng phác đồ.

Sức khỏe hô hấp là nền tảng cho một cơ thể khỏe mạnh – bảo vệ cổ họng chính là bảo vệ “cửa ngõ” của đường thở.